444 3 703

Karmaşık Bir Nörogelişimsel Bozukluk: Asperger Sendromu

 

Asperger sendromu, yaygın gelişimsel bozukluklar kategorisinde yer alan özellikle sosyal ilişkilerde belirgin sorunlar yaşanmasına neden olan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluğu ifade eder. Pek çok açıdan otizm spektrum bozukluğu ile benzer özelliklere sahiptir ancak her iki rahatsızlık da hem klinik hem de davranışsal açıdan belirgin farklar sergiler. Sendroma bağlı olarak beyin işleyişini ya da yapısını etkileyen bozukluklar kişinin sosyal alanda kurduğu iletişimde sorunlar yaşamasına neden olabilir. Bu türden sorunlar azaltmak adına yaklaşıma dayalı tedavi yöntemleri uygulanır. Ayrıca özelleştirilmiş eğitimsel uygulamalarla kişilerin sosyal iletişim becerilerini güçlendirmek mümkündür.

Asperger Sendromu Nedir?

Asperger sendromu nedir?” sorusu merak edenler için şu şekilde yanıtlanabilir: dil ve diğer gelişimsel basamaklarda bir gecikmeye neden olmayan ancak kişinin sosyal etkileşiminde belirgin sorunlar yaratan nöro gelişimsel bir bozukluktur. Asperger sendromu zekâ seviyesi normal veya normalin üzeridir. Bu kişilerin olayları ve dünyayı algılayışı sorunsuzdur ancak etkileşim şekilleri, ilgi alanları ve davranışları belirgin kısıtlılık sergiler.

Asperger sendromu ilk 1944’de Hans Asperger tarafından “duygularını ifadede zorlanan, empati eksikliği bulunan, toplumun kabul gördüğü konuları anlamakta zorlanan, ilgi alanları ile birer profesör tavrı sergileyen ancak mimik ve ses gibi anlatımları kontrol edemeyen kişiler” olarak tanımlanmıştır. Bu sendrom, DSM-V ile birlikte otizm spektrum bozukluğunun bir alt grubu olarak kabul edilerek yüksek işlevli otistik bozukluklar arasına dahil edilmiştir.

Asperger Sendromu Neden Olur?

“Asperger sendromu neden olur?” diye merak ediyorsanız bu sendromun nedenlerinin henüz tam olarak bilinmediğini bilmelisiniz. Ancak çeşitli genetik, biyolojik ve çevresel faktörlerin otizm yelpazesi bozukluklarına yatkınlık yarattığı bilinmektedir.

Asperger Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Asperger sendromu, genellikle kişinin içe kapanık olmasına, kendini diğer insanlardan uzaklaştırmasına ve sosyal ilişkilerden kaçınmasına neden olur. Ancak bu belirtiler pek çok psikiyatrik hastalığa bağlı olarak da ortaya çıkabilen yaygın davranış biçimleridir. Bu davranış biçimleri klinik bakımdan rezidüel şizofreni, prodromal dönem şizofreni, obsesif kompulsif bozukluk, şizoid kişilik bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite ile kaçıngan kişilik bozukluğuna benzer bulgulara yok açar. Bu nedenle asperger sendromu belirtileri genellikle yanlış değerlendirilerek kişiye yanlış tanı konulabilir. Bu nedenle sendroma yönelik belirtileri doğru bilmek ve ayırt edici tanı olarak ele almak önemlidir. Bu sendromu yaşayan kişilerde sorunun saptanmasına yardımcı olan alanlar ise şöyledir:

  • İlgi alanları: Kişinin ilgi alanlarının sınırlı olması Asperger sendromunun yaygın belirtileri arasındadır. Bu belirti çocukluk döneminde gözden kaçabilir ancak ergenlik dönemi ile birlikte daha dikkat çekici hale gelir. Bu kişiler normalden farklı olan ve son derece sınırlı ilgi alanlarına sahiptir. Bu nedenle de kişilerin sosyal iletişim becerileri zayıflar. Ergenlik dönemi ile birlikte sendroma ek olarak ruhsal problemler de sık görülür. Özellikle ergenlik döneminde sendromlu kişilerin yaklaşık yarısında kişisel bakımla ilgili sorunlar dikkat çeker. Ek olarak bu kişiler okul hayatına uyum sağlamada zorlanır, içe kapanıktır. Bu bulgular 13 ile 19 yaş arasında belirgindir.
  • Konuşma alanı: Bu sendromu yaşayan kişilerin dil becerilerinde herhangi bir gecikme olmaz ancak konuşma alanlarında farklılık dikkat çeker. Bu kişiler zamir kullanımı ile sorun yaşar, sıklıkla yeni kelimeler türetir ve bazı kelimeleri çok sık kullanır. Buna ek olarak bu kişiler dili sorunsuz bir ifade biçimi olarak kullanabilir ancak karşı tarafın dille kurduğu iletişimi kavramakta zorlanır. Bu kişiler ilgi duyduğu konuyu anlatırken karşısındaki kişinin dinleyip dinlemediğini fark etmeden konuşmaya devam eder, karşı taraf konuşmayı sonlandırmak istese de konuşmayı sürdürür. Ayrıca sendromu kişilerin konuşmasında vurgu ve tonlama hataları bulunur.
  • Sosyal iletişim alanı: Bu kişiler ebeveynleri ile sıcak ilişkiler kursa da yaşıtları ile sosyal ilişki kurmada ciddi sorunlar yaşar. Sosyal ilişki kurmalarını da empati yeteneklerinin zayıf olması, yüz ifadelerini tanıma ve anlamlandırmada yetersizlik yaşamaları ve geleneksel toplum kuralları anlayamamaları etkilidir.

Asperger Sendromu Teşhisi Nasıldır?

Bu sendromun teşhisi eşlik eden ek ruhsal rahatsızlıklar nedeniyle son derece zordur. Asperger sendromunun ilk belirtileri 4 yaş civarında ortaya çıkar. Ancak bu belirtilere dikkat eksikliği ve hiperaktivite, anksiyete, obsesif kompulsif bozukluk, depresyon gibi ruhsal hastalıklar da görülebilir. Doğru tanının erken gelişim döneminde yapılması okul öncesi dönemdeki diş gelişimi, davranış örüntüleri, sosyal etkileşim biçimi ve sınırlı ilgi alanı gibi alanlara müdahale edilmesi adına gereklidir.

Asperger Sendromu Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

“Asperger sendromu ne demek?” sorusu kadar “Asperger sendromu tedavi edilebilir mi?” sorusu da merak konusudur. Asperger sendromu tedavi sürecindeki temel amaç kişinin sosyal iletişim yeteneklerini geliştirmek ve çevreyle uyumunu artırmaktır. Kişinin sosyal uyumunu hastalığın şiddeti, hastanın bilişsel kapasitesi ve bu hastalığa etki eden psikiyatrik hastalıkların varlığı ile diğer çevresel faktörler etkiler. Sendromun doğru ele alınabilmesi için ilk olarak sosyal uyumu doğrudan etkileyen bu değişkenler değerlendirilmeli ve hastaya fayda sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Bu süreçte duruma eşlik eden rahatsızlıkla tedavi edilmeli, yakın çevre ve aile bu konuda bilinçlendirilmeli, hastanın bilişsel kapasitesini artırmak adına girişimler planlanmalıdır. Ek olarak sendromun şiddeti psikoterapik veya medikal yöntemlerle kontrol altına alınmalıdır. Asperger sendromu kişinin okul öncesi döneminden ergenlik dönemine kadar izlenir. Erken evrede uygulanan tedavi ile kişinin bilişsel becerileri artırılabilir, toplumsal işlevi geliştirilebilir. Bu nedenle kişiye özek bütüncül tedavi yöntemleri planlanmalıdır.

Asperger Sendromu ve Otizm Arasındaki Fark Nedir?

Asperger sendromu tanı kriterleri otizm ile benzerlik gösterse de asperger sendromu ile otizm arasında farklar bulunur. Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan ruhsal hastalıklar tanı kılavuzu asperger sendromunu otizm spektrum bozukluğunun bir alt grubu olarak kabul etmiştir. En belirgin asperger sendromu otizm farkı çocukluk dönemindeki dil alanındaki gelişimsel özelliklerdir. Otizm tanısı alan kişilerin diş gelişiminde gerilik görülür ve bu kişiler genellikle 2 yaş ve sonrasında tanı alır. Ancak Asperger sendromu yaşayan kişilerin dil gelişimi normaldir.

Asperger sendromu kimlerde görülür ve kaç yaşında ortaya çıkar?

Vakaların çoğu 5 ile 9 yaş arasında tanı alır ancak 3 yaşa kadar erken tanı da mümkündür. Buna ek olarak asperger sendromunun görülme oranı erkek çocuklarda kız çocuklardan 3-4 kat daha fazladır.

 

Asperger sendromu genetik mi?

Tüm otizm spektrum bozuklukları (OSB) gibi asperger sendromu da güçlü bir genetik temele dayanır. Bu sendromu geliştirme riskini artırdığı düşünülen birçok farklı gen bulunur ve bu alanda yapılan araştırmalar devam etmektedir.

 

Asperger sendromunun görülme sıklığı nedir?

Bu sendromun görülmek sıklığının %1’dir.

 

Asperger sendromu dürtü kontrolü nasıl yapılır?

Bu sendromu yaşayan çocuklar bazen dürtü kontrolünde zorluklar yaşayabilir. Özellikle ani ses değişimleri ve parlak ışık gibi çok uyaranın olduğu yerlerde buna ek olarak da rutinlerinin bozulduğu durumlarda bu kişiler dürtülerini kontrol etmekte zorluk yaşayabilir. Bu zorluk sebebiyle kendine vurma, etrafa vurma, ağlama, tekrar tekrar aynı hareketi yapma gibi davranışsal sorunlar gözlenebilir.

 

Asperger sendromunun erken fark edilmesi için nelere dikkat edilmelidir?

Bebeğin gelişim basamakları iyi takip edilmelidir. “cee” gibi oyunlar oynama, bebekle sık göz teması kurma, aynı şeyi yapmakta ısrar etme, yaşıtlarıyla oyun kuramama gibi durum ve detaylar iyi gözlemlenmeli ve gerektiğinde uzman bir doktora başvurulmalıdır.

Yorum Ekle


KATEGORİLER